Voeding, Wetenschap

De tropische verrassing die kokos heet

Afgelopen weekend heb ik meegeholpen op de Doe- en Beleefdag (soort open dag) van het Maastricht UMC+ namens de afdeling diëtetiek. Ik verzorgde een stand die volledig in het teken stond van leefstijladviezen. We hadden allerlei gezonde en niet-gezonde producten verzameld en zijn vervolgens met mensen het gesprek aangegaan over deze producten. Eén ding viel me erg op die dag; veel mensen hebben vragen over kokosproducten en gaan er eigenlijk vanuit dat bijvoorbeeld kokosolie een goed alternatief is voor olijfolie of boter. In dit artikel zal ik wat dieper ingaan over kokos. Wat is er tot op heden over bekend en is deze tropische verrassing nou wel of niet gezond?

Er is in de voedingswereld héél veel onderzoek gaande, alles wordt steeds dieper en beter onderzocht. Wetenschappers komen steeds tot nieuwe inzichten. Ik ga in dit artikel uit van de huidige stand van zaken. Wat niet wilt zeggen dat dit over 5 jaar nog steeds zo is.

Kokos

Kokos is ontzettend “in” op het moment, je kunt het in ontzettend veel verschillende vormen krijgen. Puur, oftewel gewone kokos stukjes, kokos verwerkt in chocolade, kokosvet, kokoswater en kokosmelk.

Omschrijving

Kokos komt uit, je raadt het nooit, een kokosnoot. Gek genoeg wordt dit niet gezien als een noot, maar als een steenvrucht. Deze vrucht bestaat uit vier lagen: kokosvezel, de schil, vruchtvlees en helemaal binnenin kokosmelk- of water. Het vruchtvlees van de kokosnoot bestaat uit 34% vet.

Samenstelling

Om te bepalen hoe gezond een bepaald voedingsmiddel is, is het belangrijk om naar de samenstelling ervan te kijken. Welke stoffen en hoeveel van deze bepaalde stoffen zitten in een voedingsmiddel?
Het is belangrijk om te realiseren dat kokosvet en kokosolie hetzelfde is. Kokosvet wilt zeggen dat het product een vaste vorm heeft bij kamertemperatuur, kokosolie wilt zeggen dat het een vloeibare vorm heeft bij kamertemperatuur.

  • Kokosvet (of kokosolie) bestaat voor 85% uit verzadigd vet. Mocht je nou niet weten wat verzadigd vet is,  dan bij deze een ultrakorte uitleg. Verzadigd vet is het verkeerde vet, dat veel negatieve gezondheidseffecten met zich meebrengt. Zo zorgt verzadigd vet voor een verhoging van het LDL-gehalte in het bloed. Een verhoging van het LDL-cholesterol brengt gezondheidsrisico’s met zich mee. Ingewikkeld en complex verhaal simpel gemaakt: cholesterol bestaat uit HDL- en LDL-cholesterol. LDL-cholesterol brengt cholesterol naar de bloedbaan toe, en HDL-cholesterol ruimt het weer op. Een beetje LDL-cholesterol in het lichaam is niet erg, maar dit moet zeker niet te veel worden. Het is dus aan te raden om zo min mogelijk LDL-cholesterol (dus verzadigd vet) binnen te krijgen, om op die manier het risico op gezondheidsrisico’s (zoals hart- en vaatziekten) te verkleinen.
    Er zijn allerlei verschillende soorten verzadigd vet. Kokosvet bestaat voor het grootste gedeelte uit laurinezuur. En dan komt nu het gedeelte waardoor veel mensen van mening zijn dat kokosvet tóch gezond is. Laurinezuur zorgt namelijk voor een sterke stijging het totale cholesterol, maar daarbij is de stijging van het HDL-cholesterol sterker dan het LDL-cholesterol. Dit is simpelweg een onderwerp waar nog veel onderzoek naar moet worden gedaan. Er worden desondanks geen gezondheidsclaims aan laurinezuur verbonden, aangezien het niet uitgesloten is dat laurinezuur het risico op hartziekten niet op een andere manier vergroot.
    Feit blijft dus dat kokosvet vol zit met verzadigd vet. De risico’s op hartziekten zijn dan misschien niet toe te schrijven aan de verhouding van de gehaltes HDL- en LDL-cholesterol, maar hierdoor mag niet worden geconcludeerd dat kokosvet gezond voor je is. De risico’s kunnen namelijk ook een andere oorzaak hebben.
  • Kokoswater bestaat voor 95% uit water en verder beetjes suiker, vezel en eiwit. Het bevat nauwelijks (verzadigd) vet. Vorige week stond de aflevering van de Keuringsdienst van Waarde in het teken van kokoswater. Dus als je benieuwd bent hoe kokoswater wordt gewonnen, klik dan zeker even hier!
  • Kokosmelk is een mengelmoes van kokoswater en kokosvezel. Dit bevat dan ook meer calorieën en verzadigd vet dan kokoswater.
Conclusie

Ik wil met dit artikel niet zeggen dat je nooit kokos meer mag eten. Ik vind het zelf op z’n tijd namelijk ook heerlijk. Wat ik met dit artikel duidelijk wil maken, is dat kokos niet zo gezond is als dat vaak wordt beweerd. De huidige stand van zaken geeft duidelijk aan dat kokos een grote hoeveelheid verzadigd vet bevat. Daarom wordt dan ook geadviseerd om maar af en toe kokosproducten te eten.
Een voedingspatroon is echter niet goed of slecht door één bepaald product, maar bestaat uit het geheel van voedingsmiddelen die samen worden gebruikt. Probeer dus niet alleen wat betreft kokos, maar ook andere producten te letten op de hoeveelheid verzadigd vet.

Mocht je nog vragen hebben over kokos, stel ze vooral in de comments!

 

Bronvermelding

Afbeeldingen: Unsplash.com
Bronnen:
– European Food Safety Authority. Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to medium-chain triglycerides and reduction in body weight (ID 643, 677, 1614) pursuant to Article 13(1) of Regulation (EC) No 1924/2006. Geraadpleegd op 19 maart 2017, van http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2011.2240/abstract
– Eyres, L., Eyres, M., Chisholm, A. & Brown, R. (2016). Coconut oil consumption and cardiovascular risk factors in humans. Geraadpleegd op 19 maart 2017, van https://academic.oup.com/nutritionreviews/article-abstract/74/4/267/1807413/Coconut-oil-consumption-and-cardiovascular-risk?redirectedFrom=fulltext
– Gezondheidsraad (2015). Vetten en oliën. Geraadpleegd op 19 maart 2017, van https://www.gezondheidsraad.nl/sites/default/files/a1524_vetten_en_olien.pdf
– Mensink, R. (2016). Effects of saturated fatty acids on serum lipids and lipoproteins: a systematic review and regression analysis. World Health Organization. Geraadpleegd op 19 maart 2017, van http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/246104/1/9789241565349-eng.pdf?ua=1
– Voedingscentrum. Kokos en kokosvet. Geraadpleegd op 19 maart 2017, van http://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/kokos-en-kokosvet.aspx

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *